Prirođena hidronefroza: Uzroci, simptomi i liječenje

Pravodobna dijagnostika i redovito praćenje ključni su za prepoznavanje djece kojoj je potrebna dodatna obrada ili liječenje. U ovom članku objašnjavamo što je prirođena hidronefroza, koji su uzroci, kako se dijagnosticira i kada je potrebno liječenje.

Što je hidronefroza?

Hidronefroza označava proširenje kanalnog sustava bubrega. Važno je naglasiti da hidronefroza nije isto što i opstrukcija. Opstrukcija znači postojanje prepreke koja otežava ili onemogućuje normalan protok mokraće iz bubrega. Ako se ne liječi, može dovesti do bubrežnog oštećenja.

Kod djece se hidronefroza najčešće otkriva prenatalno, ultrazvučnim pregledom tijekom trudnoće.

ZDRAVSTVENI PORTAL ADIVA LJEKARNI

Najčešći uzroci prirođene hidronefroze

U oko 50 do 70 % slučajeva radi se o prolaznoj, odnosno fiziološkoj hidronefrozi koja se spontano povlači kako dijete raste i mokraćni sustav sazrijeva.

Najčešći uzroci klinički značajne hidronefroze su:

• suženje na spoju bubrega i mokraćovoda (stenoza pijeloureteričnog spoja)
• vezikoureteralni refluks (VUR), odnosno vraćanje mokraće iz mokraćnog mjehura prema bubregu
• rjeđe, druge prirođene anomalije mokraćnog sustava

Roditelji često strahuju da će dijete odmah nakon rođenja trebati operaciju. Međutim, većina djece zahtijeva samo praćenje. U određenim slučajevima potrebne su dodatne pretrage ili rana kirurška intervencija, osobito kod težih oblika bolesti.

Stupnjevi hidronefroze

Nakon rođenja hidronefroza se klasificira prema stupnju proširenja bubrežnog kanalnog sustava i očuvanosti bubrežnog tkiva. Najčešće se koristi klasifikacija Udruženja fetalne urologije (SFU), koja razlikuje četiri stupnja:

• I stupanj – Blago proširenje pijelona
• II stupanj – Proširenje pijelona i početno čašica
• III stupanj – Izrazito proširenje pijelona i čašica uz još uredno tkivo
• IV stupanj – Izrazito proširenje pijelona i čašica uz stanjeno tkivo

Viši stupnjevi zahtijevaju pažljivije praćenje i dodatnu obradu.

Dijagnostika nakon rođenja

Kod svakog novorođenčeta s dijagnosticiranom prenatalnom hidronefrozom nužna je postnatalna obrada.

Ako je fizikalni pregled novorođenčeta uredan UZV je najbolje napraviti između 3. i 5. dana života. Ranija ultrazvučna dijagnostika može biti uzrok lažno negativnom nalazu uslijed fiziološkog smanjenog mokrenja tijekom prvih 24-48 sati života. Kod novorođenčadi s prenatalnom teškom obostranom hidronefrozom, teškom hidronefrozom uz nepostojanje drugog bubrega, i kod sumnje na suženje kod izlaza iz mjehura, UZV se radi prvog dana života. Tu je katkad neophodna i hitna dodatna postnatalna dijagnostika i kirurška intervencija.

Ukoliko UZV nalaz ukaže na jednostranu hidronefrozu uz normalan nalaz drugog bubrega, a novorođenče nema simptome bolesti i uredno mokri daljnja obrada može se odgoditi za 6 do 8 tjedana kad bubrezi funkcionalno dozriju.

Ako se pri prvom ultrazvučnom pregledu ne otkrije hidronefroza koja je praćena intrauterino treba ponoviti ultrazvučni pregled za 4-6 tjedna.

Uloga ultrazvuka u praćenju bolesti

Ultrazvuk je osnovna pretraga za procjenu i praćenje novorođenačke hidronefroze. Omogućuje prikaz bubrežnog tkiva i procjenu proširenja kanalnog sustava bubrega kako bi mogli klasificirati hidronefrozu prema stupnjevima, pratiti da li se ona pogoršava i odlučili kojem djetetu treba dodatna obrada.

Kada su potrebne dodatne pretrage?

Ako ultrazvuk po rođenju pokaže značajnu hidronefrozu, dijete se upućuje pedijatrijskom nefrologu. Daljnja obrada ovisi o stupnju proširenja i sumnji na uzrok.

Jedna od važnih pretraga je ultrazvučna cistografija, kojom se otkriva postoji li vezikoureteralni refluks. Djeca s refluksom sklonija su uroinfekcijama te se kod svake povišene temperature treba provjeriti urin i urinokultura.

Kod težih oblika hidronefroze radi se dinamička scintigrafija bubrega. Ova pretraga pokazuje postoji li zastoj mokraće i procjenjuje funkciju bubrega. Ako se potvrdi značajna opstrukcija, može biti potrebno kirurško liječenje.

U određenim slučajevima koristi se i magnetska urografija (MRU) i funkcijska MRU, osobito kod složenijih anomalija mokraćnog sustava ili prije operacije.

Koji su simptomi hidronefroze?

Blaga hidronefroza često ne uzrokuje simptome i otkriva se slučajno ultrazvukom.

Kod težih oblika mogu se pojaviti:

• povećanje bubrega koje se može napipati u trbuhu
• bol u trbuhu
• povraćanje
• slabije napredovanje na tjelesnoj masi
• ponavljajuće uroinfekcije

U slučaju povišene temperature uvijek je potrebno provjeriti urin i urinokulturu kako bi se isključila uroinfekcija.

 

Praćenje i liječenje hidronefroze

U većine djece hidronefroza se spontano povlači i ne zahtijeva liječenje. Potrebno je samo redovito ultrazvučno praćenje.

Kod blage i umjerene hidronefroze ultrazvuk se obično radi svakih tri do šest mjeseci u prve tri godine života, a kasnije jednom godišnje.

Kod težih oblika rade se mjesečne ultrazvučne kontrole do 3 mjeseca starosti, a dalje svaka 2 mjeseca do godine dana. To je moguće u slučaju kada scintigrafija nije pokazala zastoj. Svako jače pogoršanje ultrazvučnog nalaza govori u prilog zastoja i moguće potrebe kirurške intervencije ili kontrolne dinamičke scintigrafije koja bi taj zastoj potvrdila.

Dječje zdravlje

Sve što treba znati o bakterijskim infekcijama mokraćnog sustava kod djece

Prodor bakterija može dovesti do nastanka infekcije. Upale mokraćnog sustava posebno su česte ljeti kada organizam zbog vrućina zadržava...

Većina slučajeva ima dobru prognozu

Prirođena hidronefroza jedna je od najčešćih anomalija mokraćnog sustava u djece, a danas se uglavnom otkriva još tijekom trudnoće. Iako može izazvati zabrinutost, u većini slučajeva riječ je o prolaznom stanju koje ne zahtijeva kirurško liječenje.

Pravodobna dijagnostika i redovito praćenje ključni su za prepoznavanje djece kojoj je potrebna dodatna obrada ili liječenje.

PODIJELI